Czy zwróciliście uwagę jak wielkim szacunkiem darzono dawniej ludzi sztuki:
malarzy, rzeźbiarzy, architektów, pisarzy…? Dzisiaj społeczeństwo wynosi ponad innych aktorów, kucharzy, polityków …
„Z niepewnym skutkiem śpiewajmy sobie tak – życie jest za krótkie, by grać byle jak!” – Jan Pietrzak.
Takie określenia jak sztuka rządzenia, sztuka kochania, sztuka gotowania, sztuka uwodzenia oznaczają ambicje do czegoś nieziemskiego, do innego świata, lepszego niż ten, który otacza nas na co dzień. Artystą nie można zostać na zawołanie. Wrażliwość duszy, niezwykła wyobraźnia połączone z talentem dają społeczeństwu wybitnych artystów. Często sztukę łączymy z kulturą, ale nie zawsze jest to najlepsze zestawienie.
Bycie artystą nie oznacza całkowitego zatracenia się w świecie muz. Możecie pielęgnować swoją wrażliwość i wyobraźnię zaprzęgając je do codziennego życia. Bo, czy na męskiej balandze, gdzie piwo leje się strumieniami nie można czasami przy fortepianie sparodiować Chopina. Czy na damskich spotkaniu przy kawie nie można porozmawiać o miłosnej poezji i ponarzekać na brak romantyzmu u tych zniewieściałych facetów (kobiety podobno wiedzą o co chodzi).
Jeśli już nie jesteśmy artystami to nauczmy się doceniać innych. Jak? Jeśli chcemy docenić artyzm fotografii koleżanki z klasy to musimy poznać podstawy fotografiki. Może zostaniesz krytykiem sztuki, może sam chwycisz za aparat lub pióro i zostaniesz artystą!
„Nie zrozumiecie sztuki, póki nie zrozumiecie, że w sztuce 1+1 może dać każdą liczbę z wyjątkiem 2” – Pablo Picasso
Spójrz w siebie i odpowiedz: co lubię? Wejdź do internetu i poszukaj stron tych, którzy też to lubią, ale są też w tym dobrzy. Świat zna wszystkie przypadki ludzi zdziwionych urojeniem swojej samotności.
A w Pasłęku? Tak jak wszędzie. Z Pasłęka pochodziła malarka Lotte Laserstein, tutaj zainspirował się scenarzysta filmu „Wielki Szu” – Jan Purzycki. Ale nie w tym rzecz, aby być znanym czy nieznanym jak van Gogh. Wystarczy umieć dostrzec sztukę w kościele św. Bartłomieja , otaczającą nas architekturę, pójść na koncert lub obejrzeć wystawę w Pasłęckim Ośrodku Kultury. Zaczynam przekonywać się do opinii, że zwiedzając paryski Luwr powinno się mieć coś w rodzaju certyfikatu potwierdzającego zamiłowanie do sztuki. Tłok byłby mniejszy.
Konkurs wokalny w Pasłęckim Ośrodku Kultury „Mam talent” przyciąga utalentowaną młodzież, która próbuje swoich sił na wielu scenach. Często możemy ich oglądać również w telewizji. Kiedy jury ogłasza wyniki konkursu zestawiamy je z własnymi odczuciami. Wielu wspaniałych wokalistów nie zdobywa nagród, ale nie dlatego, że zaśpiewali źle, ale dlatego, że inni tego dnia zrobili większe wrażenie, wyróżnili się. O klasie profesjonalistów świadczy fakt, że wyróżnieni wokaliści odnoszą sukcesy na innych scenach zarówno w oczach innego jury oraz w ocenie słuchaczy.
Poniżej uczestnicy pasłęckiego konkursu, których słuchałem ostatnio w telewizji, a ich występy można odnaleźć w serwisie youtube.
„The Voice Kids”
Maciąg Anastazja
Maciąg Anastazja z Olsztyna – II miejsce Mam Talent, finał The Voice Kids 2020
Gwazdacz Ola z Dzierzgonia – Grand Prix Mam Talent 2019 za wykonanie piosenki „Dumka na dwa serca”(tutaj można posłuchać tego wykonania), finał The Voice Kids 2020
Niektórzy wykonawcy mimo braku sukcesu w pasłęckim „Mam talent” rozwijają dalej swoje umiejętności, które są zauważane na innych konkursach.
Swietłana Boguska – The Voice Kids 2018
Gabrysia Piotrowska z Elbląga – The Voice Kids 2018
Oktawia Bernaś
Oktawia Bernaś z Ornety – Grand Prix Mam Talent 2016, półfinał The Voice Kids 2018. Edyta Górniak, w której zespole walczyła Oktawia, powiedziała, że jadąc samochodem chciałaby słuchać jej głosu płynącego z radia.
„Szansa na sukces”
Dominika Siwek
Dominika Siwek z Kętrzyna – Grand Prix Mam Talent 2018 za wykonanie piosenki „Panie generale”, zwycięstwo w programie”Szansa na sukces” 2020 za wykonanie piosenki Edyty Gepert „Jaka róża taki cierń”
Golian Maciej – „Szansa na sukces” 2020
Nikola Fiedor „Szansa na sukces” 2020
Powyższa lista pokazuje tylko część uczestników pasłęckiego „Mam talent”, którzy dalej rozwijają swoją muzyczną karierę. W tym, 2020 roku, również odbędzie się kolejna edycja tego konkursu. Zachęcam do posłuchania młodych wykonawców i poczucia atmosfery jaka panuje wtedy na sali Pasłęckiego Ośrodka Kultury. Nie jest łatwo skupić się przez kilka godzin na każdym wykonaniu, ale te „perełki” wychwyci większość z nas.
Architektura Pasłęka – „Stare Miasto” Fot. M. Stankiewicz
Umowne okresy występowania stylów architektonicznych na ziemiach polskich
Przedromański 950 – 1050
Romański1050 – 1250
Gotycki 1250 – 1500
Renesansowy wraz z manieryzmem 1500 – 1650
Barok wraz z rokokiem 1650 – 1770
Historyzm (style z przedrostkiem neo) i eklektyzm 1 770 – 1925
Secesja 1900 – 1914
Wczesny Modernizm, monumentalizm i początki funkcjonalizmu 1912 – 1939
Późny Modernizm 1950-1975
Socrealizm 1945-1955,
Postmodernizm 1950-
Historia architektury jest ściśle związana z historią ogólną miejsc, w których powstawały budowle. Wojny i pożary niszczyły wszystko co było. tworząc miejsce dla aktualnie obowiązującego stylu.
Pasłęka nie zniszczyła w XVII wieku armia szwedzka, ominęły to miasto nieszczęścia I i II wojny światowej. Jedynie pożar z 1543 roku niszcząc architekturę gotycką zrobił miejsce dla renesansu i baroku. Te dwa style nawet w późniejszych renowacjach budynków stanowiły wzór do naśladowania. Dopiero żołnierze Armii Radzieckiej po wejściu w styczniu 1945 w przeciągu 6 miesięcy dokonali zniszczeń, z których miasto nie podniosło się do dzisiaj. Uchwała Rady Miasta z początku lat 90 XX wieku o wyburzeniu, „w nieokreślonej przyszłości”, powojennych budynków w stylu modernistycznym z obrębu Starego Miasta była aktem tyleż dezaprobaty co poczucia bezsilności wobec ludzkiej głupoty.
Niniejszy opis architektury miasta opiera się jedynie na podstawie analizy detali widocznych na fasadach budynków, które w ostatnich latach ulegają zatarciu. Wskazane są więc wszelkie uwagi , wraz z uzasadnieniem, odnośnie nieprawidłowego przypisania danej budowli do stylu.
Style architektoniczne Pasłęka do roku 1945
Mówiąc o stylach w architekturze Pasłęka należy cofnąć się do roku 1945, który był dla tego miasta rokiem przełomowym. Przed tym rokiem w obszarze Starego Miasta otoczonego średniowiecznymi murami obronnymi wyróżniały się gotyckie budowle:kościół św. Bartłomieja, gotyckie bramy: Wysoka i Młyńska, gotycko-renesansowy Ratusz. Jednak charakter miasta określały style klasyczne: renesansowy zamek, klasycystyczny hotel i neoklasycystyczne kamieniczki szczelnie do siebie przylegające i wypełniające niemal każdy kawałek ziemi. Miasto architektonicznie było stylowo spójne.
Teoretycznie w Pasłęku, a właściwie na starówce Pruskiego Holądu powinniśmy odnaleźć elementy: gotyckie, renesansowe, barokowe, klasycystyczne i przede wszystkim XIX wieczne style neo (neogotyk, neorenesans, neobarok).
Wielki pożar w 1543 roku (spłonęły: zamek, kościół, wiele budynków mieszkalnych) i poczuwający się do odpowiedzialności za miasto książę Albrecht, wpływają na zmianę charakteru miasta z wyłącznie gotyckiego na renesansowy i barokowy.
Schyłek epoki renesansu pozostawił w Pasłęku zamek, mały kościół (są do dzisiaj) i zapewne całkiem pokaźną liczbę mieszczańskich kamienic.
Barok do Pasłęka zawitał w końcu XVII wieku (ołtarz kościoła św. Bartłomieja z 1687 r.), czyli około 150 lat po swoich początkach w Europie Zachodniej. Z tego okresu nie zachowały się, w architekturze budynków, żadne detale.
Style XIX i XX wieku
Zjednoczenie Niemiec pod przywództwem pruskim w XIX wieku to wszechobecne już style: klasycystyczny, neogotyk, neobarok, neorenesans i łączący je w jednej budowli styl eklektyczny. Jest to też wiek kształtowania się poczucia jedności narodowych. Swojej odrębności narodowej doszukiwano się również w architekturze. Wielki niemiecki pisarz okresu romantyzmu Goethe (1773 rok, w artykule Von deutscher Baukuns) uznał za niemiecki styl narodowy przede wszystkim styl gotycki. Stąd może w tym stylu zbudowano: wieżę ciśnień (1909 r.), kościół katolicki św. Józefa (1885 r.,obecnie grekokatolicki Najświętszej Marii Panny) wraz z plebanią, wikarówkę (1861 r., znana w Pasłęku jako „stara plebania”), dworzec (1883 r.) i szpital św. Jerzego (1858r.). Ważny również był fakt, że od roku 1818 Preussisch Holland został miastem powiatowym, a dzięki odszkodowaniom z wojny prusko-francuskiej były pieniądze na rozbudowę miasta. Po pożarze barokowej wieży kościoła św. Bartłomieja w 1922, przy jej odbudowie powrócono do stylu gotyckiego (tzw. regotyzacja).
Uwaga: w tym czasie również przywrócono średniowieczny wzór herbu miasta Pasłęk . Z racji roli jaką pełniło miasto wybudowano ponadto: Sąd Rejonowy, Urząd Rejonowy, Gimnazjum, Szkołę Rolniczą (późniejsze przedszkole nr 1, a dzisiaj sklep Neonet). Rosnąca w liczbę społeczność żydowska przeniosła swoją synagogę z przedmieść w obręb Starego Miasta (róg ulic Chrobrego i Dąbrowskiego).
A co ze stylami końca XIX wieku i początku wieku XX (do czasu wybuchu II wojny światowej): eklektyzm, secesja, wczesny modernizm? Stare Miasto było zbyt przeładowane i zarazem dość spójne w swoim architektonicznym klasycystycznym wyglądzie by znaleźć tam miejsce na nowe style. Znaleziono je, tak samo jak w przypadku stylu neogotyckiego, poza murami zabytkowej części miasta. W latach 1910-1917 zbudowano szpital powiatowy, a w 1922r. rozpoczęto budowę szkoły przy ul. Zwycięstwa – obecny Zespół Szkół. Powstały też: „nowy” budynek poczty (1930), stacja benzynowa i wiele domów jednorodzinnych.
Preussisch Holland nazywano Rotenburgiem wschodu (niem.: Rothenburg des Osten). Rottenburg jest to średniowieczne miasto, wielkości Pasłęka położone w niemieckiej Bawarii. Tak jak w Pruskim Holądzie rynek stanowi tam szeroka, staromiejska ulica. Podobieństw jest oczywiście więcej: miasta otrzymały prawa miejskie w tym samym okresie, są otoczone gotyckimi murami z bramami i basztami, a Stare Miasta posiadały podobny gotycki klasyczny styl zabudowy.
Krótka analiza
Osobiście uważam, że Pasłęk, a właściwie przedwojenny Holąd Pruski nie posiadał zabudowy, którą niektórzy określają jako „holenderską”. Do XX wieku nie zachował się żaden budynek z okresu, gdy miasto budowali Holendrzy. Nawet mury miejskie, mają cegły ułożone w wątku wendyjskim (słowiańskim), a nie holenderskim (niderlandzkim). Dotyczy to również innych nieotynkowanych budowli. Brak też jest detali w zwieńczeniach szczytów kamienic by pokusić się o tezę, że kiedyś znajdowały się tam zdobienia w stylu niderlandzkim. Pożar roku 1543 (i wcześniejsze pożary) zmienił całkowicie wygląd miasta. Wcześniej głównym budulcem domów mieszczańskich było drewno, które po latach użytkowania stawało się wyjątkowo suche, a przez to łatwo palne. Innych nieszczęść, w tym wojennych, miasto nigdy wcześniej nie doświadczyło (nie licząc epidemii).
Architektura Pasłęka po roku 1945
Stare Miasto w Pasłęku po odgruzowaniu i zbudowaniu kilku późnomodernistycznych budynków mieszkalnych.
Pasłęk utracił przedwojenny styl miasteczka o ciekawej, spójnej architekturze. „Zawdzięcza” to Armii Radzieckiej, polskim architektom i władzy ludowej.
Armia Radziecka zniszczyła około 80% zabudowy Starego Miasta, w tym zamek, ratusz i budynek urzędu powiatowego. W myśl hasła, obowiązującego w latach 40 i 50 XX wieku, „Cała Polska odbudowuje Warszawę”, cegły zburzonych domów zamiast posłużyć do odbudowy Pasłęka, wywieziono do stolicy Polski.
Przybywający do miasta nowi mieszkańcy, głównie Polacy z Wileńszczyzny i Wołynia, zajmowali niezniszczone domy i mieszkania. Pierwsze nowe, powojenne domy zaczęły powstawać około roku 1953. Budowały je, dla swoich pracowników zakłady przemysłowe mi.in. Odlewnia (pierwsze budynki przy obecnej ulicy Ogrodowej).
Mimo zatrudnienia w urzędzie miejskim architekta w obszarze Starego Miasta zbudowano w stylu późnego modernizmu kilka 4 piętrowych domów. Złego wrażenia nie zmienia nawet nierealna uchwała radnych z początku lat 90 zakładająca możliwość wyburzenia tychże budynków. Z kolei wkomponowywanie nowych modernistycznych budynków oraz budowa osiedla przy ul. Ogrodowej z czasem nabrały cech historycznego stylu kojarzonego z Polską Ludową.
Od lat 90 XX wieku, w obszarze Starego Miasta obowiązuje odmiana stylu postmodernistycznego – retrowersja. Powstające kamienice „udają” podobieństwo do stylów historycznych kamienic sprzed roku 1945. Nie są to rekonstrukcje, więc może z czasem przyjmie się oksymoron – „Nowa Starówka”.
Współczesne style architektoniczne w Pasłęku
Styl gotycki XII-XVI wiek
Na terenach krzyżackich jako budulca obok drewna używano głównie cegły, dlatego styl ten nazwano gotykiem ceglanym (w Europie zachodniej częściej stosowano kamień). Charakterystyczne cechy: wertykalizm (ku górze), smukłość, sklepienia żebrowe, okna i portale – na ogół ostrołukowe, zdobnictwo, np. wieloliść, czołganki, sterczyny, rozety okienne. W budynkach mieszkalnych i gospodarczych głównie, jako budulec, dominowało drewno.
Obecnie w Pasłęku ceglany styl gotycki odnajdziemy jedynie w zewnętrznych murach kościoła św. Bartłomieja, na zamku w jednej z sal (gotyckie, kamienne kolumny i krzyżowe sklepienie), w Ratuszu Miejskim (podcień i gotycka bryła, zwieńczona późnorenesansowym szczytem z roku 1556) oraz w murach obronnych i jego bramach: Kamiennej i Młyńskiej.
[gmedia id=70]
Styl renesansowy XV–XVII wiek
Renesansowe budowle cechuje zwartość planu, prostota, czytelność i harmonia bryły. To związanie budowli z ziemią podkreśla kompozycja, w której przeważają linie poziome (horyzontalizm). Rytm płaszczyźnie nadają linie schodów, gzymsów, balustrad, które (oglądane z większej odległości) sprawiają wrażenie lekko wygiętych łuków.
Holąd Pruski był już po pożarze 1543 roku i mieszkańcy, dzięki „książęcym ulgom” przystąpili do jego odbudowy. Zapewne w stylu renesansowym. Dzisiaj cechy tego stylu odnajdziemy w kościele św. Jerzego, którego kilkuletnią budowę zakończono w 1592 roku. Charakterystyczny dla tego kościoła mur pruski charakteryzował wiele przedwojennych budynków co widać na starych fotografiach miasta. Odbudowany zamek posiada, typowe dla stylu, okrągłe baszty. Gotycki ratusz w 1556 roku zwieńczono późnorenesansowym szczytem. Czy najstarsze pasłęckie kamienice szczytowe (ul. Dąbrowskiego i Osińskiego) też pochodzą z tego okresu? Ich budowa jest szacowana na XVII-XVIII wiek. Fasada natomiast, moim zdaniem, wygląda niemal identycznie jak szczyty pasłęckiego, renesansowego zamku. Ponadto wyraźnie różnią się od późniejszych budynków klasycystycznych i neoklasycystycznych.
[gmedia id=76]
Styl barokowy XVII–XVIII wiek
Barok w architekturze wprowadza wrażenie ruchu i niepokoju. Kompozycje są dynamiczne, ukształtowane rzeźbiarsko, teatralnie. Monumentalizm budowli uwydatnia się poprzez zastosowanie kolumn i pilastrówobejmujących kilka kondygnacji (wielki porządek). Dynamizm dzieł podkreślają kompozycje złożone z napiętych linii o kształcie łuku, często przerwanych, zwielokrotnione pilastry i gzymsy, które przyjmują formę dekoracyjnej wstęgi. Często występują kolumny o skręconym trzonie lub tzw. zbrojone, czyli o trzonie złożonym z wielu pierścieni o dwóch, różnych średnicach. Z czasem na zwojach trzonu dochodzi dodatkowy element zdobniczy w postaci rzędu perełek lub oplatającej je wici roślinnej. Obramowania drzwi i okien są wyraźnie podkreślone. Bardzo ważną rolę odgrywa dekoracja rzeźbiarska w postaci kartuszy, girland, festonów, a nawet pełnej rzeźby.
W Pasłęku styl barokowy możemy poznać oglądając: ołtarz, ambonę i organy w kościele św. Bartłomieja. Obecnie w Pasłęku nie ma żadnej gotyckiej budowli. Po przebudowach i remontach wielu starych domów należałoby wcześniej poznać ich historię by móc „podejrzewać” ich pierwotny styl jako barokowy. Jedynie na archiwalnych zdjęciach możemy oglądać barokową wieżę kościoła św. Bartłomieja.
[gmedia id=78]
Styl klasycystyczny (koniec XVII – początek XIX wieku)
Cechy architektury klasycystycznej: stosowanie porządków architektury antycznej, projektowanie całych ulic, dzielnic, miast, wzorowanie się na starożytnych budowlach greckich i rzymskich oraz na niektórych budowlach odrodzenia, budowle wznoszone na planie zwartym, koła lub prostokąta, stosowanie kolumnad i kolumnowych portyków ze zwieńczeniem w kształcie tympanonu, pilastrów, dużych okien, tympanon przeważnie dekorowany płaskorzeźbą, dążenie do uzyskania efektu harmonii, zrównoważonej kompozycji, stosowanie symetrii, w opozycji do baroku przeważają fasady o liniach prostych bez wygięć i skrętów, oszczędne stosowanie zdobnictwa; jeżeli się pojawiają, są to uskrzydlone postacie lwów z ludzkimi głowami, orły, wieńce, wazony, girlandy z róż, kokardy, hełmy, tarcze.
W tym czasie w Pasłęku nastąpił rozwój budownictwa użyteczności publicznej: urzędy, szpital, hotele, szkoły. W wiekach XVII i XVIII, czyli w okresie „panowania w architekturze” stylu klasycystycznego. Stare Miasto wypełniło się kamienicami. Na najstarszych fotografiach miasta z końca XIX wieku dominuje właśnie styl klasyczny.
[gmedia id=80]
Neogotyk (połowa XVIII – początek XX wieku)
Charakterystyczne cechy architektury neogotyckiej: styl nawiązuje do gotyku, ściany bogato zdobione malowidłami, zbrojami średniowiecznych rycerzy, kandelabrami, kamienie i cegły, z których budowano mury, sztucznie postarzano, modna była stylizacja budowli na ruinę, malowniczość i nastrojowość tej architektury miała skłaniać do refleksji i zadumy.
Neogotyk dla Niemców był nawiązaniem do czasów średniowiecznego cesarstwa. Styl ten często był wybierany dla budynków użyteczności społecznej. W Pasłęku zbudowano: kościół katolicki i jego plebanię, wikarówkę („starą plebanię”) przy kościele protestanckim (św. Bartłomieja), spichlerz przy Wysokiej Bramie, dworzec. Tyle przynajmniej zostało do czasów dzisiejszych.
[gmedia id=72]
Neobarok (1880-lata 20 XX wieku)
Cechy: nawiązuje w wyglądzie do baroku, przede wszystkim w ukształtowaniu elewacji. Charakterystyczna dla neobaroku była bardzo bogata, rozbudowana dekoracja architektoniczna i rzeźbiarska o zróżnicowanych formach. Wśród motywów dekoracyjnych wykorzystywano również takie, które w architekturze barokowej się nie pojawiały.
Do czasów współczesnych, w Pasłęku nie zachowała się żadna budowla w tym stylu. Ponadto w tym okresie miasto realizowało głównie projekty w stylu neogotyckim i neoklasycystycznym.
Eklektyzm (1825-początek XX wieku)
Kierunek polegający na łączeniu w jednej budowli w sposób swobodny, często niezgodnych ze sobą, elementów wybranych z różnych stylów architektonicznych (wielostylowość). W praktyce dominował w danym budynku jeden, konkretny styl np. neogotycki, neobarokowy lub neorenesansowy).
W Pasłęku, przed 1945 rokiem, w tym stylu powstało przynajmniej kila budowli. Dominował w nich styl klasyczny.
[gmedia id=82]
Neoklasycyzm (koniec XVIII – 1940)
Styl nawiązywał do architektury renesansowej, przede wszystkim w dekoracji, w mniejszym stopniu w ukształtowaniu bryły budynku czy architekturze wnętrz.
W Pasłęku styl ten dominował wraz z innymi stylami klasycznymi w architekturze całego miasta. Do dzisiaj pozostało tylko kilka budynków, które dają możliwość ujrzenia w wyobraźni „Rotenburga wschodu”: budynek Banku Spółdzielczego, narożna kamienica Spółdzielni „Społem”, dom na ul. Augustyna Steffena, kilka kamienic Starego Miasta i jeszcze kilka budynków tracących po każdym remoncie swój pierwotny styl.
[gmedia id=68]
Secesja (1890-1925)
Secesję cechowała forma stosunkowo abstrakcyjna, lecz jednocześnie o bogatej ornamentyce. Styl ograniczał się zasadniczo do zdobnictwa. Konstrukcja budynków, w zależności od przeznaczenia, była różna. W ornamentyce odwoływano się do natury. Ornament secesyjny miał nie tylko podkreślać konstrukcję, lecz także stanowił symboliczne przedstawienie jego funkcji. Wśród ornamentyki secesyjnej pojawiają się stylizowane formy roślinne, postacie i maski długowłosych kobiet, formy przypominające niekiedy draperie lub skórę, reliefy wypełniają niekiedy całą powierzchnię ścian zewnętrznych. W elewacji widoczne jest zamiłowanie do miękkich i krzywych linii, wyobleń. Ornament obejmuje także detale wykończenia budynku, takie jak klamki czy balustrady schodów.
W Pasłęku jest kilka secesyjnych domów. Są to budynki mieszkalne. Niestety, ornamentykę łatwo przykryć farbą lub schować pod styropianem. Na szczęście odnaleźć je można w domach: przy ul. Piłsudskiego, Wojska Polskiego i na Starym Mieście.
[gmedia id=65]
Wczesny modernizm (1918 – 1960)
Modernizm – ogólne określenie prądów w architekturze światowej rozwijających się w latach ok. 1918–1975, zakładających całkowite odejście nie tylko od stylów historycznych, ale również od wszelkiej stylizacji. Architektura modernistyczna opierała się w założeniu na nowej metodzie twórczej, wywodzącej formę, funkcję i konstrukcję budynku niemal wyłącznie z istniejących uwarunkowań materialnych.
Cechy modernizmu w architekturze: forma wynika z funkcji (lub też forma następuje po funkcji), uznanie misji, czyli wychowanie człowieka przez architekturę i sztukę, zapewnienie człowiekowi godziwych warunków życia, minimalizm zarówno wewnątrz jak i zewnątrz budynku, brak jednolitej formy stylowej, unikanie symetrii, płaski dach (często z tarasem), szerokie okna wpuszczające dużo światła, często bez gzymsów, duże płaskie i jednolite powierzchnie elewacji –w pastelowych lub białych kolorach, stosowanie jako surowca betonu, stali, żelbetonu, szkła, obszerne, przeszklone klatki schodowe, przeszklone elewacje, nadawanie budynkom cech abstrakcyjnych, demonstrowanie nowoczesnej technologii, tworzenie centrum miast, jako miejsca z wydzielonymi obszarami usługowymi, handlowymi i rekreacyjnymi.
Wczesny modernizm, w Pasłęku to budynki „poniemieckie” (odbudowanych lub niewiele zmienionych) oraz wiele domów, które budowali, przybyli tutaj „Pasłęczanie”. W latach 50 i 60 XX wieku nowe domy były często wzorowane na niemieckich, tych „sprzed wojny”. Budynki wczesnego modernizmu: Osiedle Robotnicze, zaokrąglone budynki księgarni, apteki i mieszkalny w jednym rejonie (ul. Bankowa, Kopernika), Rossmann po remoncie i wiele innych. Charakterystyczne dla stylu są budynki wokół Placu Grunwaldzkiego i poczta przy ul. Jagiełły.
[gmedia id=74]
Socrealizm (w Polsce, lata 40 i 50 XX wieku)
W Polsce socrealizm realizował się w u schyłku lat czterdziestych i w pierwszej połowie lat pięćdziesiątych XX wieku. W tym czasie w Pasłęku nie powstawały nowe budynki, a jedynie odbudowywano niemieckie, zniszczone przez rezydujące w 1945 roku wojska. Pierwsze nowe budynki, z przeznaczeniem na mieszkania zakładowe dla pracowników Odlewni, zbudowano około roku 1953. Wyglądem nawiązują do budynków niemieckich.
Socrealizm był stylem, który dobrze komponowałby się z poniemiecką architekturą Pasłęka.
Późny modernizm (od lat 50-lata 80 XX wieku)
Późny modernizm sprowadził funkcję i konstrukcję budynku, określone w założeniach ogólnych modernizmu, niemal wyłącznie do istniejących uwarunkowań materialnych. Minimalizm nie zawsze współgrał z funkcjonalizmem (niskie mieszkania, „ślepe” kuchnie, brak izolacji cieplnej …).
W latach 60 XX wieku w Pasłęku budowano obok „starego” budownictwa i jeśli już dzisiaj domy późnego modernizmu komponują się z budynkami innych stylów to jest to zasługą miejskiej zieleni, a zwłaszcza wyrosłym, wysokim drzewom. To zjawisko nie występuje na Starym mieście, przez co punktowce nadal „straszą”, głównie turystów.
Budynki, oprócz domów mieszkalnych, późnego modernizmu to m.in.: Bank PKO na rogu ulic Bankowej i 3 Maja, szkoły podstawowe i przedszkola.
[gmedia id=84]
Postmodernizm (od 1965 roku)
Architektura postmodernizmu jest złożona, niejednolita i różnorodna Z zewnątrz budowle są dekorowane według gustów i upodobań architektów lub użytkowników. Budynek ma się opierać na klasycznych, jak i nowszych symbolach (wieża, cokół, portal, szkło, kratownica). W fasadach postmodernistycznych często odnaleźć można symboliczne znaczenie. Ważne są: ornamenty, symbole i symetrie. Wyróżnić można w tym stylu różne nurty.
W Pasłęku w stylu postmodernistycznym zaczęto budować od roku 1989, czyli od likwidacji państwowego monopolu na budownictwo mieszkaniowe. Niektóre budynki stylu modernistycznego w trakcie modernizacji nabierają cech stylu postmodernistycznego.
[gmedia id=86]
Style współczesne, czyli zakończenie
conservatio sine historiae nihil est”
Współcześnie w Pasłęku w architekturze nie ma żadnej spójnej koncepcji. Modernizm ustępuje miejsca różnym nurtom postmodernizmu. Na Starym mieście jako obowiązujący styl zabudowy przyjęto retrowersję (jeden z nurtów postmodernizmu), czyli koncepcję architektury luźno nawiązującą w wyglądzie do stylów historycznych.
W Pasłęku dominuje zabudowa „z katalogów”, czyli powielanie gotowych projektów. Nowe budynki są typowe, charakterystyczne również dla innych regionów Polski jak: dworek szlachecki (dom o dwuspadowym dachu i ganku, podtrzymywanym przez dwie kolumny), czy „mazowiecki sześcian„. Wyjątkiem jest eksperyment: prosty, ekologiczny dom z pustaków, pozbawiony detalu (w pobliżu Parku Ekologicznego), który otrzymał międzynarodową nagrodę „Outstanding Earthen Architecture in Europe” za projekt i nowatorską metodę realizacji. Jeśli to zbyt mało to może … zbudować w stylu neoklasycystycznym w centrum kilka ekologicznych (w nowoczesnej technologii high-tech) budynków dla Urzędu Miejskiego, Biblioteki i Ośrodka Kultury. A zamek? Zwrócić dla Zakonu Najświętszej Marii Panny, czyli krzyżakom. Niech go wyremontują. Niech będąc częścią miasta przechadzają się po starówce w długich płaszczach z czarnym krzyżem.
[gmedia id=88]
Opracował: Roman Cichocki
Przy opisach cech stylu architektonicznego korzystałem z informacji dostępnych w serwisie Wikipedia.
Piątek, 5 lipca 2019. W kościele św. Bartłomieja, w roku Stanisława Moniuszki (200 rocznica urodzin), mogliśmy posłuchać utworów tego XIX wiecznego kompozytora w wykonaniu Elbląskiej Orkiestry Kameralnej pod dyrekcją Marka Mosia. Wyjątkową atrakcją był udział w tym projekcie wokalistki Katarzyny Moś wraz z zespołem AUKSO.
Wykonawcy:
Marek Moś – dyrygent
Katarzyna Moś – śpiew
Mateusz Kołakowski – instrument klawiszowy
Mateusz Moś – skrzypce
Tomasz Mądzielewski – perkusja
Maciej Magnuski – bas
Elbląska Orkiestra Kameralna
Usłyszeliśmy:
S. Moniuszko – „Bajka. Opowieść zimowa” (aranż. na orkiestrę smyczkową Maciej Żółtowski)
S. Moniuszko – „Kwartet smyczkowy nr 1 d- moll cz. III”
S. Moniuszko – Pieśni ze „Śpiewników domowych” (aranż. na orkiestrę smyczkową Mateusz Kołakowski): „Kum i kuma”, „Latem brzózka”, „Liro ty moja”, „Prząśniczka”, „Krakowiaczek”, „Skrzypki moje”, „Spać mi kazali”
Na bis: „Oberek” (autor: G. Bacewicz) w wykonaniu Elbląskiej Orkiestry Kameralnej, K.Moś – „Dziś nie ma takiej wiosny” (utwór powstał z połączenia dwóch wierszy Adama Asnyka) oraz „Flashlight” (piosenka z konkursu Eurowizji 2017, w finale zajęła 22 miejsce).
Prowadzący koncert Marcin Wyrostek przygotował publiczność na oryginalną, współczesną aranżację utworów Moniuszki: motywy hinduskie w Liro ty moja, Kuma i kum w wersji elektronicznej czy Prząśniczka w muzycznym duchu Stinga i Alicii Keys.
Poniżej nagrania, które nie oddają klasy występu na żywo. Utwór „Spać mi kazali” wzruszył nie tylko niektórych ze słuchaczy, ale również samą wykonawczynię Kasię Moś. Jak stwierdziła wokalistka, ocierając łzy, zawsze tak reaguje gdy śpiewa tę pieśń przy akompaniamencie swojego brata – członka zespołu AUKSO.
Stanisław Moniuszko „Spać mi kazali”, wyk. Katarzyna Moś (wokal), Elbląska Orkiestra Kameralna pod dyrekcją Marka Moś
Moniuszko Stanisław (1819-1872) – polski kompozytor, dyrygent, pedagog, organista; autor ponad 268 pieśni, wielu oper, operetek, baletów i muzyki kościelnej. Tworzył muzykę nacechowaną narodowo, wplatając w swoje kompozycje wyraziste elementy folkloru polskiego oraz wykorzystując utwory polskich poetów. (Wikipedia)
Grażyna Bacewicz, Oberek, wyk. Elbląska Orkiestra Kameralna pod dyrekcją Marka Moś
Grażyna Bacewicz, najwybitniejsza polska kompozytorka XX wieku (1909-1969). Była wszechstronnie uzdolniona, studiowała równolegle kompozycję, skrzypce i fortepian, a także filozofię na Uniwersytecie Warszawskim. Ważnym wątkiem w twórczości Grażyny Bacewicz były kompozycje czerpiące z polskiego folkloru m.in. liczne stylizacje oberka.
„7 czerwca 2019 r. odbył się XVI Wojewódzki Konkurs Wokalny TALENT 2019 pod hasłem: Przeboje z dużego ekranu. Wzięło w nim udział około stu uczestników z województwa warmińsko-mazurskiego w pięciu kategoriach.” (POK Pasłęk)
Rekordowa liczba, 99 zgłoszonych uczestników wystawiła jurorów i wykonawców na męki jakich do tej pory nie znali. Słuchanie w skupieniu muzyki od godziny 10.00 do 17:30 w upale jest po prostu męczące. Stary sprzęt nagłaśniający, nad którym dzielnie panował pan Wiesław Nasiadko, tylko dzięki dużemu doświadczeniu operatora trzeszczał tylko od czasu do czasu co można usłyszeć na niektórych nagraniach.
Pasłęcki Ośrodek Kultury wystawił do konkursu swoich uczniów w kategoriach klas IV-VI i VII-Gimnazjum, dlatego w niniejszym tekście brakuje nagrań zwycięzców z innych grup.
Jury oceniało nie tylko poprawność muzyczną wykonania piosenek, ale również interpretację, choreografię, podkład muzyczny oraz ogólne wrażenie artystyczne. Poniższe nagrania są zapisem bezpośrednio z miksera. Na scenie odbiór był inny: większy pogłos oraz oczywiście występ jako obraz. Po ogłoszeniu wyników trudno było oprzeć się wrażeniu, że dodatkowo kilku wykonawców zasłużyło przynajmniej na wyróżnienie. Niestety liczba nagród była ograniczona.
Grupa wokalna Pasłęckiego Ośrodka Kultury to kilkoro uczniów pasłęckich szkół podstawowych pobierających lekcje raz w tygodniu u swojego nauczyciela pana Wojciecha Haza. Jest już niestety zwyczajem, że przejście ze szkoły podstawowej do średniej odbiera utalentowanym wokalistkom chęć do dalszej edukacji muzycznej. Sukcesy odnoszone od kilku lat przez tę grupę na różnych konkursach nie zwiększyły jak do tej pory zainteresowania tą sekcją ośrodka kultury wśród naszej młodzieży.
Zapraszam do posłuchania wybranych piosenek.
GRAND PRIX TALENT ROKU 2019
Aleksandra Gwazdacz – Stary Dzierzgoń
Dumka na dwa serca z filmu „Ogniem i mieczem” wyk. Aleksandra Gwazdacz (wykonanie oryginalne: Edyta Górniak, Mieczysław Szcześniak)
Spośród wszystkich występów jury uznało wykonanie Aleksandry Gwazdacz (11 lat) piosenki „Dumka na dwa serca” jako te, które zasługuje na tytuł Grand Pix oraz nagrody gitarę akustyczną i nagranie w radiu Olsztyn. Wyjątkowość tego wykonania polega między innymi na tym. że dziewczynka śpiewała dwoma barwami: męską i kobiecą. Naprawdę zrobiła duże wrażenie!
KATEGORIA SZKOŁY PODSTAWOWE KLASY I-III
Wykonanie wyróżnione w grupie najmłodszej: „Kołysanka dla Okruszka” wyk. Aurelia Kowalewska z miejscowości Bystry, I klasa (wykonanie oryginalne: Seweryn Krajewski).
I miejsce – Gabriela Farjan II miejsce – Julia Grigorjew III miejsce – Nikola Borysiak Wyróżnienie Jury – Aurelia Kowalewska (I klasa, miejscowość Bystry)
KATEGORIA SZKOŁY PODSTAWOWE KLASY IV-VI
„Okularnicy” z filmu o Agnieszce Osieckiej (?) wyk. Blanka Magun (wykonanie oryginalne: Sława Przybylska)
I miejsce – Blanka Magun (Bartoszyce) II miejsce – Roksana Skurka III miejsce – Kornelia Krywko
KATEGORIA SZKOŁY GIMNAZJALNE, KLASY VII-VIII
„Napad” wyk. Michał Cichocki, z filmu „Na bank się uda” (wykonanie oryginalne: Mrozu)
I miejsce – Michał Cichocki (POK Pasłęk) II miejsce – Dominika Dąbrowska III miejsce – Weronika Karaś
KATEGORIA SZKOŁY ŚREDNIE, STUDENCI I DOROŚLI
„When we were young”Paulina Panaś (wykonanie oryginalne: Adele).
I miejsce – Oliwia Panaś II miejsce – Natalia Czerwińska III miejsce – Paulina Cybulko
KATEGORIA ZESPOŁY
Duet z Pasłęckiego Ośrodka Kultury, laureaci II miejsca: Kinga Jankiewicz i Michał Cichocki, piosenka „Nie zmieniajmy nic” (oryginalne wykonanie: Ewa Farna i Kuba Molenda). Wygrał zespół „Jedyneczki” (chór 8 osobowy), który zaspiewał „Dni których nie znamy” Marka Grechuty.
I miejsce – „Jedyneczki’ II miejsce – Kinga Jankiewicz i Michał Cichocki (POK Pasłęk) III miejsce – Piotr Piórkowski i Julia Abramczyk
JURY: RYSZARD SZMIT – realizator dźwięku (studio Radia Olsztyn), producent muzyczny. Realizował nagrania takich gwiazd jak: Anna Maria Jopek, Edyta Górniak, Norbi, Big Day… i wiele innych znanych wykonawców. ZBIGNIEW HOFMAN – muzyk, kompozytor, założyciel zespołu BABSZTYL. Przeboje takie jak „W siną dal” , „ Hej przyjaciele zostańcie ze mną”, „Kiedy góral umiera”. ROBERT FURS – akordeonista, pianista, dyrygent. Absolwent Państwowego Zespołu Szkół Muzycznych im. A. Rubinsteina w Bydgoszczy, Akademii Muzycznej im. F. Nowowiejskiego w Bydgoszczy oraz Akademii Muzycznej im. S. Moniuszki w Gdańsku. Właściciel Szkoły Muzycznej YAMAHA w Elblągu.
Galeria i zdjęcia na stronie pochodzą z serwisu pokpaslek.
Koncert prowadził, znany z wielu telewizyjnych i radiowych programów, śpiewak operowy (bas, 68 lat) Kazimierz Kowalski. Ponadto przy pełnej sali POK wystąpili: Małgorzata Kustosik (mezzosopranistka, wiek) i Andrzej Jurkiewicz (tenor obchodzący w tym dniu 74 urodziny). Akompaniowała grając na pianinie Ewa Szpakowska. Nie wystąpili, prezentowani na plakacie promującym koncert: Małgorzata Kulińska (sopran) oraz Andrzej Niemierowicz (baryton). Podczas koncertu usłyszeliśmy przeboje z oper, operetek i musicali takich jak: Wesele Figara, Straszny Dwór, Baron Cygański, Wesoła Wdówka, Księżniczka Czardasza, Skrzypek na Dachu, Hrabina Marica oraz kilka kolęd śpiewanych razem z publicznością.
Na widowni tradycyjnie zabrakło młodzieży, a nawet tych co już od kilkunastu lat uważają siebie za dorosłych. Krzesła na balkonie sali Pasłęckiego Ośrodka Kultury są już mocno zakurzone. Może wystarczyłoby promować takie występy choćby tylko zwykłą informacją na lekcjach muzyki w pasłęckich szkołach. Klimatu jaki panuje w trakcie koncertu na żywo nie odda żadne nagranie ani program telewizyjny.
Prowadzący okrasił zapowiedzi kilkoma anegdotami, których bohaterami były znane szerokiej publiczności, a jemu osobiście postaci: Bernard Ładysz, Bogusław Kaczyński, Zbigniew Religa. Dzięki temu świat znany z telewizji staje się bliższy i bardziej swojski. Każde wykonanie poprzedzone było krótką opowieścią o autorze i historią powstania utworu. Aby przybliżyć atmosferę koncertu załączam poniżej kilka wykonań (opisy z serwisu https://pwm.com.pl).
W tym roku obchodzimy 200 lecie urodzin Stanisława Moniuszki i ten 2019 rok został ogłoszony z tej okazji rokiem Moniuszki.
Halka, aria Jontka z II aktu opery (I ty mu wierzysz) Stanisława Moniuszki, śpiew Andrzej Jurkiewicz, piano Ewa Szpakowska
„Jontek, zakochany w Halce bez wzajemności, na próżno usiłuje przekonać zrozpaczoną dziewczynę o daremności jej uczuć do Janusza (”Ty nie wiesz, co to miłość panicza z biedną poddanką, o nie wiesz ty. U niego będzie słodycz oblicza i mowa słodka, jak twarz dziewicza. W sercu głaz na twoje łzy, a ty chcesz wierzyć w miłość panicza”).”
Straszny dwór, dumka Jadwigi z II aktu (Biegnie słuchać w lasy, w knieje) na mezzosopran i orkiestrę. Śpiew Małgorzata Kustosik, piano Ewa Szpakowska
„W pełnej liryzmu dumce (Biegnie słuchać w lasy, w knieje) Jadwiga oddaje się dziewczęcym marzeniom. Obydwie zwrotki dumki kończy 8-taktowy fragment instrumentalny, z charakterystycznymi kontrastami: forte + tryb durowy – piano + tryb molowy.”
Kiepura Brunetki blondynki z filmu „Kocham wszystkie kobiety” , śpiew Andrzej Jurkiewicz, piano Ewa Szpakowska
Jan Kiepura – tenor, który w okresie międzywojennym śpiewał na najważniejszych światowych scenach operowych, był również gwiazdą kina.
Habanero z opery Carmen Georga Bizeta. Śpiew Małgorzata Kustosik, piano Ewa Szpakowska
„Miłość to buntowniczy ptak” czyli Habanera. Jest to bodajże najlepiej znana aria z opery Georga Bizeta z 1875 roku.
Gdybym był bogaty z filmu Skrzypek na dachu, śpiewa Kazimierz Kowalski, piano Ewa Szpakowska.
Nagrodzona trzema Oscarami ekranizacja słynnego musicalu „Skrzypek na dachu”. Ubogi Tewje mleczarz mieszka wraz z żoną i trzema córkami w Anatewce, małej wiosce w carskiej Rosji (Ukraina). Nakręcona na podstawie powieśi autorstwa Szolema Alejchema z 1894 roku, znana także pod alternatywnym tytułem „Dzieje Tewjego Mleczarza”.
Po koncercie można było kupić płytę z autografem Kazimierza Kowalskiego.
Prawdopodobnie po raz pierwszy w Pasłęku, w dniu 25 sierpnia 2018 roku, odbył się koncert carillonowy „Z dzwonami przez wieki – aranżacje muzyki klasycznej, filmowej oraz oryginalne kompozycje carillonowe”. Na instrumencie grała pani Monika Kaźmierczak, która jest carillonistką od 2001 roku. Koncertowała w Polsce i na świecie, m.in. na Litwie, we Francji, Belgii, Holandii, Stanach Zjednoczonych, Irlandii. Właścicielem mobilnego carillonu i zabytkowego auta ciągnącego ważące ponad 12 ton dzwony instrumentu jest Muzeum Historyczne Miasta Gdańska.
Carillon, karylion (z fr. gra dzwonów), to instrument muzyczny z grupy idiofonów uderzanych, będący zespołem dzwonów wieżowych, na których można wybijać melodie za pomocą specjalnej klawiatury sercami dzwonów. Carillon według definicji Światowej Federacji World Carillon Federation musi mieć co najmniej 23 dzwony.” Wikipedia
Carillon mobilny w Gdańsku – zainstalowany na przyczepie samochodowej, składa się z 48 dzwonów o wadze od 9 do 845 kg i gra okazjonalnie. W Polsce mamy trzy carillony, w tym dwa stałe i jeden mobilny. Wszystkie znajdują się w mieście Gdańsk.
Koncert składał się z trzech półgodzinnych części. Mogliśmy usłyszeć utwory organowe Jana Sebastiana Bacha jak i współczesne pisane specjalnie na ten instrument. Poniżej próbka występu nagrana telefonem komórkowym – bossa nova. Niestety, ale koncert przypominał spotkanie towarzyskie, na którym spotykali się dawno niewidziani znajomi (tak przypuszczam). Każdy miał (zapewne) coś ważnego do powiedzenia. Dzieci były głodne, więc zajadały się cukierkami z szeleszczących torebek, albo biegały radośnie krzycząc …
Bossa nova w wykonaniu Moniki Kaźmierczak.
Kilka ciekawostek dotyczących auta: MAN z 1971 roku wyprodukowany w Stanach Zjednoczonych, waga około 12 ton (dociążony ołowiem ze względu na przepisy wymagające aby przyczepa nie była cięższa od ciągnika) , spalanie 35 litórw / 100 km
Wokalny konkurs „Talent” w tym roku nawiązywał do setnej rocznicy uzyskania niepodległości, a jego tematem przewodnim było hasło: „NIEPODLEGŁOŚĆ, WOLNOŚĆ I PATRIOTYZM”. Tematyka zawsze wpływa na sposób oceniania występów. Zbigniew Hofman, juror wielu konkursów, zawsze podkreśla istotną rolę w doborze repertuaru jak i sposobie jego wykonania w zależności od tematyki, „o czym czasami zapominają nauczyciele przygotowujący młodych wykonawców do konkursu” – stwierdził juror. Piosenki patriotyczne są często utworami prostymi w swej melodii i o niskim stopniu trudności nawet dla młodych wykonawców. Są przecież pisane po to aby śpiewać mógł je każdy kto czuje w sobie potrzebę wzniecenia ducha patriotyzmu. Przy takiej tematyce jury konkursu zwracało szczególną uwagę na interpretację utworu, która zawsze oznacza umiejętność przekazania emocji zawartych w tekście piosenek. Poprawność melodyczna wykonania jak zawsze była obowiązkowa.
W konkursie „Talent 2018” wzięło udział 54 wykonawców i 9 zespołów. Uczestnicy najczęściej śpiewali z podkładem muzycznym. Tylko kilku wykonawcom towarzyszył akompaniament instrumentalny. Dla młodych wykonawców z Pasłęckiego Ośrodka Kultury, którzy w tym roku odnieśli wyjątkowy sukces grali: Katarzyna Cichocka (piano) dla Michała Cichockiego (I miejsce w kategorii SP klasy IV-VI) i dla tria „Delta” (Kinga Jankiewicz, Julia Jarka, Michał Cichocki; III miejsce w kategorii Zespoły) i nauczyciel muzyki Wojciech Haza (saksofon). Z kolei Aleksandra Borowska, która zajęła I miejsce w kategorii: SZKOŁY ŚREDNIE, STUDENCI I DOROŚLI śpiewała do podkładu muzycznego.
W konkursie wzięli udział wokaliści z miejscowości: Bartoszyce, Błudowo, Braniewo, Budry, Dobre Miasto, Elbląg, Jedwabno, Kętrzyn, Kurzętnik, Kwietniewo, Lidzbark, Lipowina, Lubawa, Lubnowo, Mroczno, Młynary, Nowe Miasto Lubawskie, Olsztyn, Orneta,Płośnica, Rutkowice, Samborowo, Suchacz, Szczytno, Tolkmicko, Zielonka Pasłęcka.
Jury: Ryszard Szmit (realizator dźwięku – studio Radia Olsztyn, producent muzyczny), Zbigniew Hofman (muzyk, kompozytor, założyciel zespołu Babsztyl) oraz Tomasz Steńczyk (muzyk).
Laureaci
GRAND PRIX TALENT ROKU 2018: Dominika Siwek (Kętrzyn) „Panie generale”
Laureaci Pasłęckiego Ośrodka Kultury
KATEGORIA SZKOŁY PODSTAWOWE KLASY I-III:
I miejsce – Nikola Wiśniewska (Młynary)
II miejsce – Kornelia Krywko (Bartoszyce) „Tango ma głos, orkiestrę i jeszcze jeden głos”
III miejsce – Nina Kowalczyk (Kurzętnik) „Warszawo ma”
KATEGORIA SZKOŁY PODSTAWOWE KLASY IV-VI:
I miejsce – Michał Cichocki (POK Pasłęk) „Cisza – modlitwa Katyńska”
II miejsce – Magdalena Janiak (Bartoszyce) „Polska Madonna”
III miejsce – Dawid Krasiński (Zielonka Pasłęcka) „Dziś idę walczyć mamo”
KATEGORIA SZKOŁY GIMNAZJALNE:
I miejsce – Aleksandra Lewicka (Kurzętnik) „Miejcie nadzieję”
II miejsce – Kinga Płotka (Kurzętnik) „Kolęda Warszawska”
III miejsce – Amelia Połaszewska (Lubnowo) „Modlitwa dziewczyńska”
KATEGORIA SZKOŁY ŚREDNIE, STUDENCI I DOROŚLI:
I miejsce – Aleksandra Borowska (POK Pasłęk) „Dziewczyna z granatem”
II miejsce – Donata Hreczuch (Rutkowice) „Zamiast”
III miejsce – Julita Wiórgowska(Płośnica) „Niech żyje bal”
KATEGORIA ZESPOŁY:
I miejsce – Zespół Wokalny Serenada (Samborowo) „Pieśń kronika”
II miejsce – Duet – Anita Sienicka i Sylwia Dolna-Tkacz (Tolkmicko) „Soplicowo” III miejsce – „Delta” (POK Pasłęk, w składzie: Kinga Jankiewicz, Julia Jarka, Michał Cichocki) „Ułani, ułani”
Wykonanie Michała Cichockie piosenki „Cisza – modlitwa Katyńska”. Akompaniament: Katarzyna Cichocka (piano), Wojciech Haza (saksofon).
Gotyckie detale architektoniczne kościoła św. Bartłomieja
Kościół św. Bartłomieja w Pasłęku
Miejsce i czas budowy kościoła (Prusy, początek XIV wieku) to okres tzw. gotyku ceglanego (niem. Backsteingotik) – w szerokim znaczeniu określa się tym pojęciem dzieła architektury gotyckiej, gdzie cegła stanowi podstawowy materiał budulcowy.
Styl gotycki powstawał w połowie XII wieku, niemal jednocześnie w Anglii i Francji, ale, mówiąc precyzyjniej, powstał on na terenach działania zakonów benedyktynów i cystersów i nie był etapem rozwoju którejkolwiek kultury regionalnej (a tym bardziej narodowej, bo pojęcie narodów wtedy nie istniało), ale paneuropejskiej kultury chrześcijańskiej.
Na pozór gotyk przejął wiele cech stylu romańskiego, ale nie był on wynikiem prostego rozwoju architektury romańskiej, ponieważ zmienił zasadę konstrukcji budowli, zastępując ścianę podporą punktową (filarem) i zwalniając miejsce dla okien wpuszczających do wnętrza budowli światło. W gotyku budowle odznaczały się dużą lekkością w stosunku do budowli romańskich. Miały one wiele okien, wypełnianych zazwyczaj witrażami, strzeliste wieże, bogato zdobione portale.Kościoły zyskały na wysokości. W lekkich, ażurowych ścianach pojawiły się ogromne okna. Wypełniały one wnętrza świątyń wielobarwnym światłem. Polichromie, którymi dekorowano ściany kościołów zapoznawały wiernych z opowieściami biblijnymi lub dziejami świętych. W górnych partiach okien umieszczano kamienną plecionkę – maswerk. Ciężaru stropu i sklepień nie dźwigały ściany, lecz – przez wymurowane z kamienia (rzadziej z cegły) żebra – był on przenoszony na przypory. Mury budowli zdobiono wypalanymi na ciemno cegłami, które układano w geometryczne wzory (cegła zenderówka). Kościół św. Bartłomieja, przed remontem z roku 1751 roku posiadał prawdopodobnie masywne filary ceglane w kształcie ośmiokątnym (tak jak w katedrze św. Mikołaja w Elblągu). Zastąpieniem ich drewnianymi kolumnami toskańskimi przeniosło znaczny ciężar dachu na ściany boczne, które teraz wymagały dobudowania przypór.
Zachowane gotyckie detale kościoła św. Bartłomieja.
Wieża kościoła z blendami i fryzamiŚciana wieży z gotyckimi detalami i śladem po dawnym wejściu na wieżę.
Wieża na planie czworoboku
Gotyckie wieże mają zwykle plan kwadratowy, czasami ośmiokątny. Po pożarze kościoła z roku 1543 hełm wieży uzyskał charakter barokowy, jednak po kolejnym pożarze w roku 1922 przywrócono jej wygląd gotycki (regotyzacja).
Grubość ścian wieży wynosi 2,8 m (prezbiterium ma 1,5m, w nawach bocznych 1,3m)
Fryz
FRYZ – element wystroju architektonicznego w postaci poziomego pasa o rozmaitych motywach dekoracyjnych. W gotyku dominują motywy roślinne i figuralne. W kościele św. Bartłomieja fryzy w postaci białych, poziomych pasów umieszczono na wieży kościelnej.
Zendrówka – cegła ceramiczna wypalona do granicy zeszklenia. Jej powierzchnie są błyszczące i ciemniejsze niż cegły zwykłej, zwanej wiśniówką. Stosowana do budowy fundamentów i mocno obciążonych filarów. W okresie gotyku stosowana często w celach dekoracyjnych do tworzenia geometrycznych wzorów urozmaicających powierzchnie ceglanych ścian.
Maswerk – geometryczny wzór odkuty z kamienia, używany do wypełnienia górnej części okna, rozety
Ostrołuk – w większości okien, blend, w portalu widać ostrołuk. Jest to łuk, którego szczyt powstał z przecięcia się dwóch fragmentów okręgu.
Blenda – płytka wnęka w ścianie, o wykroju arkady lub okna, stosowana przede wszystkim w celach estetycznych (dekoracyjnych), zwykle otynkowana i malowana na biało lub wzorzyście. Często jest błędnie rozpoznawana jako zamurowany, istniejący wcześniej otwór. Faktem jest, że blendy pod dużymi oknami z witrażami w kościele św. Bartłomieja powstały w wyniku zamurowania istniejących tam wcześniej okien.
Portal, wimperga, rozeta
Rozeta (różyczka) – duży okrągły otwór okienny wypełniony dekoracją: maswerkiem i witrażem, występujący w architekturze kościelnej, zwykle w fasadzie nad głównym portalem.
Portal – ozdobne obramowanie drzwi wejściowych. W kościołach z cegły, takich jak św. Bartłomieja w Pasłęku, są mniej ozdobne od tych budowanych z kamienia.
Wimperga – dekoracyjne, ażurowe wykończenie w kształcie trójkąta, wieńczące szczyt portalu albo okna
Przypory
Przypora: element pionowy, usytuowany przy ścianie zewnętrznej lub za nią, który pozwala przenosić obciążenia ze sklepienia oraz wzmacniać ścianę. Zadaniem przypory jest wzmocnienie ściany budynku lub muru oraz przenoszenie ciężaru sklepień na podłoże. Przypora stanowi podstawowy element konstrukcji filarowo-skarpowej charakterystycznej dla architektury gotyku.
W kościele św. Bartłomieja przypory zostały dobudowane w trakcie remontu po remoncie w 1751 roku. Wynikało to z konieczności przeniesienia ciężaru dachu z kolumn na ściany, gdyż ceglane kolumny zastąpiono słabszymi – drewnianymi.
W dniu 22.02.2018 r. (czwartek) odbył się wernisaż wystawy „Dyplomy”przedstawiającej wybrane prace dyplomowe absolwentów Liceum Plastycznego z Gronowa Górnego z lat 2012- 2017. Wystawa będzie otwarta do 22 marca br. (wstęp wolny, należy zgłosić chęć obejrzenia wystawy w sekretariacie).
W ostatniej IV klasie nauki uczniowie dokonują wyboru tematu i formy pracy dyplomowej. Zwieńczeniem jest obrona pracy dyplomowej. Absolwenci otrzymują dyplom ukończenia szkoły artystycznej potwierdzający uzyskanie tytułu zawodowego plastyka.
Na wystawie można zobaczyć różnorodną tematykę podejmowaną przez uczniów i zastosowanie różnorodnych technik i środków przy ich realizacji. Pośród prac odnaleźć można identyfikację graficzną instytucji, projekty plakatów filmowych, muzycznych, kampanie społeczne promujące różnorodne inicjatywy a także art book, ilustracje do autorskiej gry komputerowej, do książek, zielnik kulinarny.
Absolwenci Liceum Plastycznego otrzymują tytuł zawodowy plastyka. W praktyce oznacza to szeroki wachlarz możliwości wyboru drogi zawodowej. Dyplom plastyka umożliwia podjęcie pracy w zawodach, takich jak fotograf, projektant, grafik komputerowy, pracownik branży reklamowej, animator kultury. Zawód plastyka wpisany został do Polskiej Ramy Kwalifikacji. Jest to system, który porządkuje kwalifikacje zarówno z zakresu szkolnictwa ogólnego, zawodowego i wyższego. Zawiera, podobnie jak Europejska Rama Kwalifikacji, osiem poziomów określających efekty uczenia się. Zawód plastyka otrzymał w PRK poziom V. Oznacza to, że oprócz typowych dla kształcenia zawodowego treści wkracza również na pole zagadnień typowych dla kształcenia wyższego. Dla absolwentów ważne jest zatem, że ich dyplomy otwierają im drogę do podjęcia pracy w poszukiwanych dziś zawodach oraz, opcjonalnie, do kontynuowania kształcenia na studiach. Plastycy to pracownicy firm reklamowych i projektowych, mediów, studiów fotograficznych, instytucji kultury.Dyplom pozwala również na otwarcie własnej działalności gospodarczej, chociażby z zakresu grafiki komputerowej.
Teoretycznie w Pasłęku, a właściwie na starówce Pruskiego Holądu powinniśmy odnaleźć elementy: gotyckie, renesansowe, barokowe, klasycystyczne i przede wszystkim XIX wieczne style neo (neogotyk, neorenesans, neobarok).
Wielki pożar w 1543 roku (spłonęły: zamek, kościół, wiele budynków mieszkalnych) i poczuwający się do odpowiedzialności za miasto książę Albrecht, wpływają na zmianę charakteru miasta z wyłącznie gotyckiego na renesansowy i barokowy.
Grupa wokalna Pasłęckiego Ośrodka Kultury to kilkoro uczniów pasłęckich szkół podstawowych pobierających lekcje raz w tygodniu u swojego nauczyciela pana Wojciecha Haza. Jest już niestety zwyczajem, że przejście ze szkoły podstawowej do średniej odbiera utalentowanym wokalistkom chęć do dalszej edukacji muzycznej. Sukcesy odnoszone od kilku lat przez tę grupę na różnych konkursach nie zwiększyły jak do tej pory zainteresowania tą sekcją ośrodka kultury wśród naszej młodzieży.
Koncert prowadził, znany z wielu telewizyjnych i radiowych programów, śpiewak operowy (bas, 68 lat) Kazimierz Kowalski. Ponadto przy pełnej sali POK wystąpili: Małgorzata Kustosik (mezzosopranistka, wiek) i Andrzej Jurkiewicz (tenor obchodzący w tym dniu 74 urodziny). Akompaniowała grając na pianinie Ewa Szpakowska. Nie wystąpili, prezentowani na plakacie promującym koncert: Małgorzata Kulińska (sopran) oraz Andrzej Niemierowicz (baryton). Podczas koncertu usłyszeliśmy przeboje z oper, operetek i musicali takich jak: Wesele Figara, Straszny Dwór, Baron Cygański, Wesoła Wdówka, Księżniczka Czardasza, Skrzypek na Dachu, Hrabina Marica oraz kilka kolęd śpiewanych razem z publicznością.
Prawdopodobnie po raz pierwszy w Pasłęku, w dniu 25 sierpnia 2018 roku, odbył się koncert carillonowy „Z dzwonami przez wieki – aranżacje muzyki klasycznej, filmowej oraz oryginalne kompozycje carillonowe”. Na instrumencie grała pani Monika Kaźmierczak, która jest carillonistką od 2001 roku. Koncertowała w Polsce i na świecie, m.in. na Litwie, we Francji, Belgii, Holandii, Stanach Zjednoczonych, Irlandii. Właścicielem mobilnego carillonu i zabytkowego auta ciągnącego ważące ponad 12 ton dzwony instrumentu jest Muzeum Historyczne Miasta Gdańska.
Wokalny konkurs „Talent” w tym roku nawiązywał do setnej rocznicy uzyskania niepodległości, a jego tematem przewodnim było hasło: „NIEPODLEGŁOŚĆ, WOLNOŚĆ I PATRIOTYZM”. Tematyka zawsze wpływa na sposób oceniania występów. Zbigniew Hofman, juror wielu konkursów, zawsze podkreśla istotną rolę w doborze repertuaru jak i sposobie jego wykonania w zależności od tematyki, „o czym czasami zapominają nauczyciele przygotowujący młodych wykonawców do konkursu” – stwierdził juror. Piosenki patriotyczne są często utworami prostymi w swej melodii i o niskim stopniu trudności nawet dla młodych wykonawców. Są przecież pisane po to aby śpiewać mógł je każdy kto czuje w sobie potrzebę wzniecenia ducha patriotyzmu. Przy takiej tematyce jury konkursu zwracało szczególną uwagę na interpretację utworu, która zawsze oznacza umiejętność przekazania emocji zawartych w tekście piosenek. Poprawność melodyczna wykonania jak zawsze była obowiązkowa.
W dniu 22.02.2018 r. (czwartek) odbył się wernisaż wystawy „Dyplomy”przedstawiającej wybrane prace dyplomowe absolwentów Liceum Plastycznego z Gronowa Górnego z lat 2012- 2017. Wystawa będzie otwarta do 22 marca br. (wstęp wolny, należy zgłosić chęć obejrzenia wystawy w sekretariacie).
O sztuce dla młodzieży
malarzy, rzeźbiarzy, architektów, pisarzy…? Dzisiaj społeczeństwo wynosi ponad innych aktorów, kucharzy, polityków …
„Z niepewnym skutkiem śpiewajmy sobie tak – życie jest za krótkie, by grać byle jak!” – Jan Pietrzak.
Takie określenia jak sztuka rządzenia, sztuka kochania, sztuka gotowania, sztuka uwodzenia oznaczają ambicje do czegoś nieziemskiego, do innego świata, lepszego niż ten, który otacza nas na co dzień. Artystą nie można zostać na zawołanie. Wrażliwość duszy, niezwykła wyobraźnia połączone z talentem dają społeczeństwu wybitnych artystów. Często sztukę łączymy z kulturą, ale nie zawsze jest to najlepsze zestawienie.
Bycie artystą nie oznacza całkowitego zatracenia się w świecie muz. Możecie pielęgnować swoją wrażliwość i wyobraźnię zaprzęgając je do codziennego życia. Bo, czy na męskiej balandze, gdzie piwo leje się strumieniami nie można czasami przy fortepianie sparodiować Chopina. Czy na damskich spotkaniu przy kawie nie można porozmawiać o miłosnej poezji i ponarzekać na brak romantyzmu u tych zniewieściałych facetów (kobiety podobno wiedzą o co chodzi).
Jeśli już nie jesteśmy artystami to nauczmy się doceniać innych. Jak? Jeśli chcemy docenić artyzm fotografii koleżanki z klasy to musimy poznać podstawy fotografiki. Może zostaniesz krytykiem sztuki, może sam chwycisz za aparat lub pióro i zostaniesz artystą!
„Nie zrozumiecie sztuki, póki nie zrozumiecie, że w sztuce 1+1 może dać każdą liczbę z wyjątkiem 2” – Pablo Picasso
Spójrz w siebie i odpowiedz: co lubię? Wejdź do internetu i poszukaj stron tych, którzy też to lubią, ale są też w tym dobrzy. Świat zna wszystkie przypadki ludzi zdziwionych urojeniem swojej samotności.
A w Pasłęku? Tak jak wszędzie. Z Pasłęka pochodziła malarka Lotte Laserstein, tutaj zainspirował się scenarzysta filmu „Wielki Szu” – Jan Purzycki. Ale nie w tym rzecz, aby być znanym czy nieznanym jak van Gogh. Wystarczy umieć dostrzec sztukę w kościele św. Bartłomieja , otaczającą nas architekturę, pójść na koncert lub obejrzeć wystawę w Pasłęckim Ośrodku Kultury. Zaczynam przekonywać się do opinii, że zwiedzając paryski Luwr powinno się mieć coś w rodzaju certyfikatu potwierdzającego zamiłowanie do sztuki. Tłok byłby mniejszy.