28. maj 1719 (Zielone Świątki) – poświęcenie nowych organów
24. kwiecień 1750 – podpisanie umowy na demontaż, naprawę i powtórne zainstalowanie organów w kościele (w związku z pracami budowlanymi w kościele św. Bartłomieja) z uprzywilejowanym organmistrzem Christophem Heinrichem Obuchem
4. kwiecień 1752 – ukończenie przez Christopha Heinricha Obucha prac przy organach
25. lipiec 1783 – kosztorys Christopha Heinricha Obucha na kolejną renowację organów
koniec roku 1784 – ukończenie proponowanych w 1783 r. prac
połowa roku 1806 – naprawa organów zrealizowana przez Johanna Friedricha Frosta
1. sierpień 1861 – podpisanie umowy z organmistrzem G. (Georgiem?) Zieglerem z Malborka na naprawę organów,
29. grudzień 1864 – kantor Grabowski wymienia w liście do superintendenta brakujące piszczałki organów
1881 – przebudowa organów zrealizowana przez organmistrza Augusta Terletzkiego
po roku 1881 – następca Terletzkiego, Wittek z Elbląga, przeprowadza regularne strojenia i opiekuje się organami
1928-1919 – pneumatyzacja i przebudowa organów wykonana przez firmę Sauer z Frankfurtu nad Odrą, z zachowaniem starych piszczałek oraz wiatrownic Hauptwerku i Oberwerku
sty 4 2018
Daty organów Hildebrandta
(więcej o organach w serwisie http://www.hildebrandt-paslek). Zapraszam do obejrzenia galerii w niniejszym serwisie zdjęć pod adresem
ca. 1550 – stary pozytyw z kościoła św. Bartłomieja zostaje sprzedany organiście z Elbląga
1580 – zainstalowanie nowego pozytywu w kościele
1597 – budowa nowych organów przez organmistrza Joachima Zickermanna z Królewca oraz rzeźbiarza Asmana Moellera
z Lubeki, szafę organową maluje i złoci Włoch Alexander Daurin (Darin)
1717-1719 – budowa nowych organów przez Andreasa Hildebrandta z Gdańska (był to pierwszy tak duży instrument
z jego warsztatu), przy współpracy elbląskiego rzeźbiarza,
z wykorzystaniem niektórych części starych organów z 1597 r.
28. maj 1719 (Zielone Świątki) – poświęcenie nowych organów
24. kwiecień 1750 – podpisanie umowy na demontaż, naprawę i powtórne zainstalowanie organów w kościele (w związku z pracami budowlanymi w kościele św. Bartłomieja) z uprzywilejowanym organmistrzem Christophem Heinrichem Obuchem
4. kwiecień 1752 – ukończenie przez Christopha Heinricha Obucha prac przy organach
25. lipiec 1783 – kosztorys Christopha Heinricha Obucha na kolejną renowację organów
koniec roku 1784 – ukończenie proponowanych w 1783 r. prac
połowa roku 1806 – naprawa organów zrealizowana przez Johanna Friedricha Frosta
1. sierpień 1861 – podpisanie umowy z organmistrzem G. (Georgiem?) Zieglerem z Malborka na naprawę organów,
29. grudzień 1864 – kantor Grabowski wymienia w liście do superintendenta brakujące piszczałki organów
1881 – przebudowa organów zrealizowana przez organmistrza Augusta Terletzkiego
po roku 1881 – następca Terletzkiego, Wittek z Elbląga, przeprowadza regularne strojenia i opiekuje się organami
1928-1919 – pneumatyzacja i przebudowa organów wykonana przez firmę Sauer z Frankfurtu nad Odrą, z zachowaniem starych piszczałek oraz wiatrownic Hauptwerku i Oberwerku
Instrument został ustawiony w dwóch niezależnych szafach organowych w taki sposób, iż w szafie południowej miejsce znalazł mechanizm obu sekcji manuałowych, w północnej zaś obie sekcje pedałowe. Podobne rozwiązanie Hildebrandt znał z kościoła św. Trójcy w Gdańsku, dla którego kaplicy św. Anny w 1710 r. budował nowe organy. Główne organy kościoła św. Trójcy, których trzon pochodził jeszcze z XVII w., posiadały dwie ustawione obok siebie szafy organowe, z których jedna – dodana w 1703 r. – zawierała wyłącznie rejestry pedałowe.
1. sierpień 1861 – podpisanie umowy z organmistrzem G. (Georgiem?) Zieglerem z Malborka na naprawę organów, w Oberwerku Salicional 4′ zostaje przerobiony na głos 8′ poprzez dodanie nowych piszczałek w oktawie basowej, zainstalowany zostaje drewniany głos Lieblich Gedacktflöte 16′, rejestry Kurtzflöte 8′ oraz Sesquialtera 2fach zostają usunięte; całe organy, które do tej pory nastrojone były w Chorton, zostają nastrojone
o pół tonu niżej poprzez inne podwieszenie traktury, zainstalowane zostaje także nieistniejące pierwotnie w organach połączenie obu manuałów; oryginalne tabliczki z nazwami rejestrów zostają zaklejone nowymi (wykonanymi na czerwonym safianie ze złotymi literami)
29. grudzień 1864 – kantor Grabowski wymienia w liście do superintendenta brakujące piszczałki organów: w manuale D i F
w głosie Trompet 8′, H w głosie Octaf 2′ oraz Es w głosie Rohr Flöte 4′; w Oberwerku Es w głosie Principal 4′; w pedale Cis
w głosie Trompet 8′ oraz Cis w głosie Schalmey 4′
1881 – przebudowa organów zrealizowana przez organmistrza Augusta Terletzkiego: budowa nowych klawiatur o zasięgu C-f”’ (zasięg wiatrownic pozostał niezmieniony, zaś dodatkowy klawisze były nieme), rejestr Vox humana 8′ zostaje zastąpiony głosem Geigenprinzipal 8′, głos Schalmose 8′ zostaje usunięty, dyszkanty rejestrów Viola di Gamba 8′, Salicional 8′ oraz część mikstury zostają wykonane od nowa
W ostatnich dniach II wojny światowej organy zostały częściowo rozszabrowane, następnie między 1950 i 1975 r. uzupełnione piszczałkami cynkowymi wykonanymi przez polskie firmy organmistrzowskie. W wyniku tych prac organy stały się sprawne, ale także rozwarstwione pod względem stylistycznym
i brzmieniowym.
Silne zabrudzenie, zbutwienie części skórzanych, brak regularnej opieki nad instrumentem oraz nieprofesjonalne próby naprawy sprawiły, iż organy stały się praktycznie nieme.
Konieczność przeprowadzenia remontu wynikała
z bezpośredniego zagrożenie statyki organów, całkowitej niesprawności mechanizmu, materiałowej i brzmieniowej niejednolitości głosów oraz zaatakowania obiektu przez drewnojady.
W roku 2009 opracowano ekspertyzę konserwatorską.
W roku 2010 przeprowadzono I etap prac przy organach polegający na całkowitej renowacji prospektu organowego i miechów, jak również demontażu oraz szczegółowej dokumentacji wnętrza instrumentu.
W 2011 roku przeprowadzono II etap polegający na pierwszych pracach związanych z konserwacją i rekonstrukcją wnętrza organów.
W 2012 r. zrealizowano etap III, natomiast
w 2013 r. etap IV – finalizujący projekt.
W roku 2009 opracowano ekspertyzę konserwatorską, powołano komisję organową i zaangażowano konsultantów z Polski i z Niemiec (ekspertów działających w stowarzyszeniu Baltisches Orgel Centrum e.V. w Stralsundzie oraz w Akademii Muzycznej im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi). Przeprowadzono wstępne badania porównawczne na innych zachowanych jeszcze częściowo XVIII-wiecznych organach Andreasa Hildebrandta i jego uczniów.
Po zatwierdzeniu zakresów prac oraz wybranych firm w urzędzie konserwatorskim, przystąpiono do organizacji funduszy.
Dzięki ogromnemu wsparciu fundacji Hermann-Reemtsma- Stiftung z Hamburga udało się powierzyć projekt renowacji warsztatowi wybitnego restauratora organów Kristiana Wegscheidera z Drezna, który prace wykonuje wspólnie z warsztatem młodego polskiego organmistrza Szymona Januszkiewicza.